Kültürel Mirasta Erişilebilirlik İçin Yeni Bir Bilimsel Kaynak Yayımlandı

TÜBA tarafından yayımlanan “iNCLUSION in the Cultural Heritage Sector” başlıklı eser, kültürel mirasın herkes için erişilebilir ve katılıma açık hale getirilmesine yönelik bilimsel yaklaşımları bir araya getiriyor. Kitap, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker ve Doç. Dr. Kevser Çınar’ın editörlüğünde hazırlandı.

Kapsayıcılık Yalnızca Fiziksel Erişimle Sınırlı Değil

Eser, engelli bireylerin ve kültürel yaşama katılımda güçlük yaşayan grupların deneyimlerini, temsillerini ve karar alma süreçlerini merkezine alıyor. Müze yöneticilerinden mimarlara, eğitimcilerden kamu politikaları uzmanlarına kadar geniş bir kesim için başvuru kaynağı niteliği taşıyor.

Çalışma, Avrupa Birliği Erasmus+ programı tarafından ortak finanse edilen iNCLUSION projesinin bilimsel çıktıları arasında yer alıyor. Proje kapsamında yükseköğretim öğrencilerinin engelli bireylere yönelik dönüştürücü kültürel deneyimler oluşturma kapasitesinin geliştirilmesi hedefleniyor.

Dokunsal Sergilerden Dijital Anlatıya

Kitapta görme engelli bireyler için dokunsal tezhip ve hat sergileri, çok duyulu müze tasarımı, oyun temelli erişilebilirlik ve çocukların kültürel mirasla buluşturulması gibi uygulamalar incelendi. Ayrıca evrensel tasarımla öğrenme, kapsayıcı yükseköğretim, tarihi kent merkezlerinde sürdürülebilir ulaşım ve kamusal kültürel mirasa eşit erişim gibi başlıklar ele alındı.

Şeker, sunuş yazısında kültürel mirasın ortak hafızanın, kimliğin ve toplumsal katılımın alanı olduğuna dikkat çekiyor. Çınar ise önsözünde, bir müzeye girebilmenin veya dijital içeriğe ulaşabilmenin, kişinin kültürel anlatılarda temsil edildiği anlamına gelmediğini vurguluyor.

Çınar’a göre yapay zekâ, sanal ve artırılmış gerçeklik, podcast ve açık veri gibi dijital araçlar erişimi genişletebilir; ancak teknolojinin kendiliğinden kapsayıcı olmadığı, değerini ise nasıl tasarlandığı ve geliştirme süreçlerine kimlerin katıldığı belirlediği ifade ediliyor.